غفور(رهاو)

موسیقی و آواز

 
ساعت ۱۱:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٥/٩/٩  کلمات کلیدی: تاثیر موسیقی ، تحقیق در موسیقی ، تاثیر موسیقی بر مغز ، تاثیر موسیقی بر انسان

موسیقی چه تاثیراتی بر مغز انسان دارد:

 سالیان درازی است که موسیقی در بین مردمان جهان جای خود را باز کرده است. امروزه این هنر جایگاه خاصی در بین مردم دارد و در روز ساعت ها به موسیقی گوش می دهیم. دانشمندان سال هاست روی مسئله ی موسیقی تحقیق کرده اند و به نتایج بسیار جالبی در رابطه با تغییرات مغز در هنگام شنیدن موسیقی دست یافته اند.

 البته نوع موسیقی در این مورد نقش بسیار مهمی دارد.موسیقی کلاسیک موجب برانگیختن و فعالیت همه  قسمتهای مغز می شود درحالی که موسیقی پاپ کمتر چنین تأثیری را داراست.

به ویژه در مغز نوازندگان حرفه ای به دلیل شروع زودهنگام و طولانی مدت فعالیتهای موسیقایی ویژگیهای آناتومی خاصی دیده می شود.

معاینات و بررسیهای متعدد از مغز نوازندگان حرفه ای نشان می دهد که ماده خاکستری مخچه و ناحیه شنوایی مغز آنان نسبت به افراد غیر موزیسین بیشتر است.

در مغز نوازندگان سازهای زهی و پیانو هم بخشهایی که مسئول کنترل حرکات دست هستند ۴۰ درصد رشد بیشتری دارند. همچنین جسم پینه ای مغز نوازندگانی که قبل از سن ۷ سالگی شروع به فراگیری ساز نموده اند بزرگ تر از سایرین است. از این رو بین دو نیم کره و بخشهای مختلف مغز آنان ارتباط و هماهنگی بیشتر و بهتری برقرار می شود.

هر یک از دو نیم کره مغز وظایف متفاوتی بر عهده دارد. نیم کره چپ مسئول تجزیه و تحلیل مسائل و مرکز تعلیم است و نیم کره راست احساسات، تخیلات و قدرت ابتکار را هدایت می کند. برای استفاده از کل پتانسیل مغز می بایست هر دو نیم کره با هم هماهنگ باشند.

بر اساس تحقیقی که توسط آلتن مولر از انستیتو پزشکی و فیزیولوژی موسیقی در هانوفر و مارک بانگرت از دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد انجام گرفته است، بخش شنوایی و بخشهای حرکتی مغز نوازندگان پیانو کاملا ً با یکدیگر مرتبط اند به طوری که تحریک یکی از این دو بخش موجب برانگیختن دیگری می شود.

اسکنهای متعدد و الکترو انسفا لوگرافی (EEG) از مغز نوازندگان حرفه ای پیانو نشان می دهد که تنها حرکت دست نوازنده بر روی کلاویه ها موجب فعال شدن ناحیه شنوایی مغز می گردد و بالعکس شنیدن قطعات موسیقی باعث تحریک قسمتهای حرکتی می شود.

حتی انگشتان دست برخی از نوازندگان با شنیدن ملودیهای خاصی بی اراده حرکت می کند. بین این دو ناحیه از مغز نوازندگان مبتدی هم در اولین جلسه و پس از ۱۰ دقیقه تمرین ارتباط موقتی ایجاد می شود که با افزایش تعداد جلسات تثبیت می گردد.

البته هنوز به طور قطعی مشخص نیست که آیا تمرینات موسیقی عامل ایجاد این ویژگیهاست و یا اینکه ساختار مغز نوازندگان از هنگام تولد با دیگران متفاوت است و این تفاوتها زمینه موفقیت آنان در موسیقی را فراهم می سازد.

تمرینات موسیقی همچون نیروی بازدارنده ای مانع از بین رفتن سلولهای عصبی در سنین بالا می شود. حتی اگر فردی تازه در سن ۸۵ سالگی شروع به فراگیری ساز نماید سلولهای مغز او ترمیم و بازسازی می شود و قدرت حافظه و استنتاجش افزایش می یابد.

در تحقیقی به منظور بررسی اثرات موسیقی بر مغز و رد این فرضیه که نه موسیقی بلکه خانواده و محیط رشد کودک موجب افزایش کارآیی مغز و ضریب هوشی می شود، کودکانی از محلات فقیرنشین برلین و از خانواده هایی بدون پیشینه فرهنگی غنی مدت شش سال به طور منظم و مداوم در مدرسه تحت آموزش موسیقی قرار گرفتند. در لس آنجلس نیز در دانشگاه کالیفرنیا تحقیقی مشابه انجام گرفت.

نتایج هر دو بررسی تأثیر مثبت موسیقی بر مؤلفه های ضریب هوشی و قدرت تخیل فضایی ـ زمانی انسان را تأیید نمود.

در آزمایشی دیگر در دانشگاه هنگ کنگ، ۴۵ نوازنده ارکستر بین سنین ۶ تا ۱۵ سال از لحاظ قدرت حافظه و به یادسپاری کلمات مورد بررسی قرار گرفتند. محققین پی بردند که کودکان نوازنده نسبت به هم سالان غیر نوازنده خود به مراتب لغات بیشتری را به خاطر می سپارند و هر قدر زمان عضویت آنان در ارکستر بیشتر است در این زمینه موفق ترند.پس از یک سال با انجام مجدد این آزمایش مشخص شد که توانمندی حافظه کودکانی که هنوز نوازنده ارکستر هستند نسبت به سال گذشته افزایش یافته است درحالی که حافظه کسانی که از ارکستر جدا شده اند در همان سطح باقی مانده است.

آموزش موسیقی و نوازندگی همچنین موجب افزایش پشتکار و قدرت تمرکز شخص و پیگیری اهداف درازمدت می گردد. نوازندگی گروهی هم انعطاف پذیری، ثبات احساسی و افزایش قابلیتهای اجتماعی را به همراه دارد.

سال ۱۹۹۲ پرفسور هانس گونتر باستیان به همراه گروهی از دانشمندان ۱۸۰ دانش آموز بین سنین ۶ تا ۱۲ سال را در مدارس ابتدایی برلین به مدت شش سال تحت نظر قرار دادند. آنها پی بردند که کودکان نوازنده به خصوص کسانی که قبل از سن ۸ سالگی شروع به فراگیری ساز نموده اند باهو ش تر و واقع بین تر از دیگران اند و اعتماد به نفس و قدرت سازگاری بیشتری دارند. این دانش آموزان در دروس جغرافی، انگلیسی، آلمانی و ریاضی نمرات بهتری کسب نمودند.


 
آموزش مجازی آواز
ساعت ۱٢:٢٩ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٤/۱٠/٢۳  کلمات کلیدی: آموزش مجازی آواز ، کلاس آواز ، آموزش از راه دور آواز ، غفور شیخ

بنا به درخواست مکرر دوستان و علاقه مندان هنر آواز تصمیم گرفتم آموزش مجازی آواز را برای آندسته از عزیزانی که برای آنها حضور در کلاسهای آواز اینجانب امکان پذیر نیست دایر نمایم 

البته نکته بسیار مهمی که باید به اطلاع همه دوست داران هنر آواز برسانم این است که آموزش حضوری به مراتب اثرات بیشتر و بهتری در نحوه یادگیری عزیزان دارد که هیچ وقت آموزش غیر حضوری این اثرات را نخواهد داشت اما چون برخی از علاقه مندان شرایطی مانند دوری راه ، ساعات کاری زیاد ، محدودیت زمانی و ..... دارند لذا بنا به درخواست این عزیزان بر آن شدم که آموزش از راه دور و یا مجازی را آغاز نمایم

درخواست دارم عزیزان حتما برای شروع آموزش و آگاهی از شرایط و چگونگی آموزش و یا هر سوال دیگری ابتدا با من تماس بگیرند زیرا به دلیل مشغله زیاد امکان پاسخگوئی به پیام کوتاه را ندارم و چون نمی توانم به پیامها پاسخ بدهم شرمنده شما بزرگواران خواهم شد. 

 


 
ردیف آوازی ایران از دیدگاه روانشناسی :
ساعت ۸:٢٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٤/٧/۱  کلمات کلیدی: ردیف آوازی ، دیدگاه روانشناختی موسیقی ، حالات روانی دستگاههای موسیقی ، مفاهیم دستگاههای موسیقی

هنر آواز ایرانی بازتاب درون فرد خواننده است در پیوند شعر و موسیقی،که کلام با نوا ترکیب میشود.

آگاهی داشتن به روانشناسی ردیف موسیقی آوازی ایران یکی از ارکان اصلی موسیقی کلامی محسوب میشود ،که هر آهنگساز و خواننده بایستی آگاهی لازم از این بعد را دارا بوده تا بتواند درراستای اجرای عملی موسیقی قدم مثبت و صحیح بردارد.

این هم برداشتی جدید از حالات روانی دستگاهها و آوازهای ایرانی از نگاه روان شناسی و ارکان آن :

 

۱-دستگاه شور: آگاهی- درک- تفکر و اندیشه

۲-آواز دشتی: سوز و گداز- گریه و مویه

۳-آواز ابوعطا: گله وشکایت

۴-آواز افشاری: افسوس و حسرت- هجران از معشوق

۵-آواز بیات ترک: تعلیم- شادی درون

۶-دستگاه همایون: متانت- سربلندی- نصیحت و پذیرش

۷-آواز بیات اصفهان: اوج احساس

۸-دستگاه سه گاه: بزم و شادمانی- شور و شوق

۹-دستگاه چهارگاه: ستیز و جنگ، حتی رو در روی معشوق- مقاومت و پیروزی- تلاش در رسیدن به آرزوهای دیرین عاشقی

۱۰-دستگاه ماهور: رویا پردازی- پرش از قله شادی به همراه ذهنی رویایی- آرزو

۱۱-دستگاه نوا: رازداری- حکایت

۱۲-دستگاه راست و پنجگاه: ستایش معبود (خدا)- بزرگمندی و تعریف


 
اجرای کنسرت گروه مولوی در کشور کویت به مناسبت بزرگداشت حافظ
ساعت ٩:٠٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱٠/٢٤  کلمات کلیدی: بزرگداشت حافظ ، کویت ، گروه موسیقی مولوی ، همایش

گروه موسیقی مولوی به سرپرستی غفور شیخ به مناسبت بزرگداشت حافظ  شیرازی در همایش «حافظ شیرازی؛ سخن‌سرای عشق و همزیستی» در کشور کویت به اجرای موسیقی پرداخت که با استقبال گرم و بی سابقه حاضرین در این برنامه مواجه شد.

بنا بر این گزارش در این همایش در شب نخست که با حضور آقای علی جنتی، وزیر فرهنگ وارشاد اسلامی که به دعوت شورای ملی فرهنگ و ادب کویت برگزار شد اندیشمندان و حافظ شناسانی از کشورهای مصر، لبنان، عربستان سعودی، عمان، کویت و جمهوری اسلامی ایران درباره غزل‌های نغز و شورانگیز و ترانه‌های حکیمانه خواجه شیراز سخن گفتند.

همچنین در این همایش مراسم شب شعر و موسیقی با شرکت گروه موسیقی سنتی مولوی به سرپرستی غفور شیخ، برگزار شدکه اشعاری از حافظ در دستگاه شور، آواز دشتی ، دستگاه همایون و آواز اصفهان اجرا شد. این کنسرت با حضور رسانه های خبری کشور کویت برگزار شد که پوشش خبری بسیار وسیعی در رسانه های داخلی این کشور داشت.  

در شب دوم برنامه موسیقی برای هموطنان ایرانی مقیم کویت برگزار شد که با استقبال بی نظیر آنان مواجه شد

اعضای گروه موسیقی مولوی عبارت بودند از:

1-    غفور شیخ             خواننده و سرپرست گروه

2-    عرفان گنجه ای     نوازنده تار و آهنگساز

3-    سپهر رفیعیان         نوازنده سنتور و آهنگساز

4-    بهنام جاوید          نوازنده کمانچه

5-    بهروز قهاری        نوازنده دف و تنبک

6-    سید عبدالرضا سید جلالی     نوازنده رباب  

علاقه مندان میتوانند جهت دریافت و دانلود این برنامه به آدرس و لینک ذیل مراجعه نمایند: 

https://www.youtube.com/watch?v=GMvGajsFTf4 


 
نحوه برگزاری کلاسهای آواز
ساعت ۱۱:۳۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/٢/٦  کلمات کلیدی: کلاس آواز ، آموزش آواز ، یادگیری آواز ، کلاسهای گروهی آواز

با سلام خدمت همه عزیزان علاقه مند به یادگیری آواز

تعداد زیادی از علاقه مندان به آواز با ارسال ایمیل و یا تلفنی در خصوص نحوه آموزش و یا شرایط و چگونگی تشکیل کلاسهای آواز از بنده سوال می کنند که بهتر دیدم توضیحات مختصری در این زمینه در اختیار این عزیزان قرار دهم البته اگر با توضیحات من به جواب سوالهای خودتان نرسیدید لطفا" یا ایمیل بزنید یا تماس بگیرید با کمال میل به سوالهای شما پاسخ خواهم گفت.

اصولا" علاقه مندان به آواز به سه دسته تقسیم میشوند:

1-  دسته اول کسانی هستند که علاقه مند به آواز سنتی و یادگیری ردیف های آوازی هستند و آموزش دستگاهها برای این عزیزان از اهمیت ویژه ای برخوردار است

2-  دسته دوم کسانی هستند که صرفا" به موسیقی پاپ علاقه مندند و تمایلی به یادگیری موسیقی سنتی و ردیفهای آوازی ندارند

3-  دسته سوم کسانی هستند که نه صرفا" علاقه مند به یادگیری موسیقی سنتی هستند و نه صرفا" علاقه مند به یادگیری موسیقی پاپ هستند و بینا بین دو دسته اول و دوم قرار میگیرند و بیشتر علاقه مند به یادگیری ترانه هائی با مضامین سنتی و اصیل هستند و در عین حال علاقه ای به آواز خوانی ندارند

باید به اطلاع کلیه عزیزان که در این سه دسته قرار میگیرند برسانم که قبل از هر چیز باید یک قطعه آوازی یا یک ترانه و تصنیف را آماده کنند و به صورت حضوری برای من اجرا کنند تا نقاط ضعف و نقاط قوت صدا و حنجره آنها برای بنده مشخص گردد

 پس از آشنائی من با صدای این عزیزان و اینکه علاقه مند به اجرای کدام یک از سه دسته فوق هستند به آنها خواهم گفت که توانائی اجرای کدامیک از سه دسته فوق را دارند. مثلا" ممکن است فردی علاقه مند به آواز سنتی باشد اما توانائی یادگیری و اجرای آنرا نداشته باشد.

البته تعدادی از علاقه مندان صدای خود را ضبط و برای من ایمیل میکنند که در این روش بنده به طور صد در صد نمی توانم اضهار نظر کنم بلکه 60 درصد از نظرم میتواند صحیح باشد زیرا در اجرای حضوری نواقص و نقاط ضعف و یا قوت بهتر و مشخص تر خواهد بود. زیرا نحوه تنفس فرد در زمان خواندن،‌نحوه نشستن، حرکات صورت و به ویژه دهن و ....  اهمیت دارد که در اجرای غیر حضوری مشخص نیست.

و اما شرایط حضور در کلاسها :

پس از اینکه به صورت حضوری برای من قطعه ای را اجرا کردید بسته به اینکه در کدامیک از سه دسته فوق قرار می گیرید آموزش شروع خواهد شد و اگر شرایط صدائی برای شرکت در هر سه گروه را نداشتید بدون تعارف خدمت شما عرض خواهم کرد تا وقت خودتان را تلف نکنید و هزینه ای اضافی در این خصوص پرداخت نکنید.

و اما هنرجویان عزیز نیز خود در سه سطح مختلف سطح بندی خواهند شد

1-  هنرجویانی که قبلا" آموزش آواز و یا یک ساز را داشته اند و تا حدود زیادی با موسیقی، ردیف، ریتم، فواصل و هارمونی آشنائی مختصر و یا خوب دارند و در صدد ادامه راه هستند.

2- هنرجویانی که هیچ آموزشی در زمینه موسیقی ندیده اند و صرفا" با گوش دادن به موسیقی و اجرای آن بدون حضور استاد و معلم تلاش در اجرا داشته اند و یا یکی از اعضای خانواده مانند پدر و یا مادر برادر و یا خواهر در منزل زمزمه هائی داشته و یا نوازنده ساز بوده اند و گوش آنها با موسیقی آشنا است

3-   هنرجویانی که هیچ یک از شرایط فوق را نداشته و صرفا" علاقه مند به خواندن هستند و بدون هیچ پیشینه ای میخواهند میزان توانائی خود را ارزیابی و با توجه به علاقه ای که دارند نسبت به یادگیری اقدام نمایند

شرایط حضور در کلاسها و چگونگی آموزش بنده بستگی زیادی به این دارد که در کدامیک از سه گروه فوق قرار داشته باشید و قطعه مورد نظر را که برای تست صدا برای من میخوانید چگونه اجرا نمائید بسته به نقاط ضعف و قوت صدای شما آموزش آواز برای شما طراحی خواهد شد.

کلاسهای خصوصی نیم ساعته بوده و در هفته یک جلسه برگزار خواهد شد

کلاسهای گروهی یک ساعت و نیم بوده و در هر هفته یک جلسه برگزار خواهد شد

امیدوارم تا حدودی به سوالات شما عزیزان پاسخ داده باشم در صورتی که سوال دیگری داشتید میتوانید به ایمیل بنده ارسال و یا با تلفن: 09123853101 تماس حاصل فرمائید 


 
دریافت فایل صوتی و تصویری غفور شیخ
ساعت ۱۱:٠٧ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۳/۱/٢٦  کلمات کلیدی: aparat ، صدای غفور شیخ ، آواز سنتی ، آهنگ غفور شیخ

هنرجویان و شاگردان عزیز و علاقه مندان به شنیدن صدای اینجانب میتوانند با مراجعه به سایت زیر و جستجوی اسم اینجانب غفور شیخ نمونه کارهای صوتی با تصویر بنده را ملاحظه فرمایند. 

به امید اینکه به نحو مطلوب مورد استفاده قرار بگیرد 

خوشحال خواهم شد از نقطه نظرات و انتقادات سازنده شما استفاده نمایم 

     www.aparat.com 


 
چند نکته در خصوص رعایت بهداشت حنجره
ساعت ۱۱:٤۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱۱/۱٥  کلمات کلیدی: بهداشت حنجره ، صدا سازی ، آسیب رساندن به تارهای صوتی ، تغذیه مناسب برای تارهای صوتی

چند نکته در خصوص رعایت بهداشت حنجره

بر اساس نتایج تحقیقات اخیر دانشمندان بلند خندیدن بصورت قهقهه موجب ضخیم شدن و آسیب تارهای صوتی شده و هماهنگی لازم برای تولید یک صوت مطلوب را مخدوش می کند.
زیرا هنگام قهقهه از نیروی عضلانی برای تولید صوت استفاده بیش از حد می شود که این عمل به قسمت های اصلی تولید صوت یعنی تارهای صوتی آسیب می رساند و فشار زیاد وارده به عضلات حنجره سبب پر خونی و تورم بافتهای مختلف حنجره می شود که در صورت مزمن شدن این التهابات ،عضلات حنجره به تدریج کارایی خود را از دست می دهند.
همچنین صدا سازی های پر فشار و نادرست که بدون نظارت استاد انجام پذیرد و صحبت در مکانهای شلوغ و پر سر و صدا، تقلید صدای دیگران، سرفه های شدید، صاف کردن گلو بطور عادتی و مکرر درهنگام صحبت کردن و بالاخره جیغ زدن و فریاد کشیدن به ویژه در کودکان از جمله عادتهای نادرست صوتی هستند که بتدریج سبب خواهند شد تغییراتی در حنجره ایجاد شده و سبب ضخیم شدن تارهای صوتی و نیز پیدایش ندول یا همان برامدگی های دانه مانند روی یک و یا هر دو تار صوتی می شود که پیامد منفی آن تغییرات شدید در کیفیت صوت است .
از مشاغل خطر ساز برای تارهای صوتی میتوان مشاغلی از جمله معلمی ،اپراتوری تلفن و مجریان برنامه های رادیو و تلویزیون را به عنوان مشاغل پر خطر برای بروز آسیب و ایجاد ندول روی تارهای صوتی بر شمرد که توصیه می شود اشخاص در معرض خطر باید از مصرف الکل و استعمال دخانیات به شدت اجتناب کنند و درمحیط های شلوغ و پر سر و صدا صحبت نکنند و از صاف کردن گلو به طور مکرر و عادتی بپرهیزند .
همچنین این افراد باید با کم کردن سرعت گفتار و استفاده از مکث های بیشتر درحین سخن گفتن به تارهای صوتی خود استراحت بدهند و در حالت های هیجانی از فریاد کردن و جیغ زدن اجتناب کنند .
استفاده کمتر از مواد غذایی محرک مانند ترشی ها و ادویه ها و نیز بلند کردن اشیا سنگین از جمله مواردی هستند که باید از سوی خوانندگان آواز مورد توجه ویژه قرار گیرد این اشخاص باید از طولانی شدن بیماریهای خاص مثل سرماخوردگی، عفونت دستگاه تنفسی مانند بینی، حلق و حنجره جلوگیری و به موقع به درمان آن اقدام کنند .

برخی درمان های دارویی می تواند از طریق خشک کردن غشای مخاطی تارهای صوتی، یا تولید رطوبت زیاد در این تارها، روی صدا تاثیر بگذارد. برخی داروها نیز باعث گرفتگی صدا بدلیل عفونت های تخمیری می شوند.از این قبیل داروها می توان از داروهای ضد افسردگی، قرص های ضد بارداری، داروهای آلرژی و آسم، داروهای ادرار آور، داروهای ضد فشارخون و داروهای ضد احتقانهای بینی نام برد که همگی می توانند باعث غلیظ ترشحات بدن گردند. در این حالت ممکن است بیمار در حین صحبت کردن، مجبور به استفاده نامناسب و توأم با فشار از حنجره شود که در صورت تکرار قادر به ایجاد ضایعات ماندگار روی تارهای صوتی است

در فصل سرما بهترین اقدام برای سلامتی حنجره، گرم نگه داشتن آن است.

از صدای خود بیش از اندازه کار نکشید. در هنگام گرفتگی صدا از خواندن و صحبت کردن بپرهیزید.

از صحبت کردن و آوازخواندن در محیط های پر سر و صدا خودداری کنید تا زیاد به حنجره شما فشار وارد نشود. صحبت کردن های طولانی مدت و در دراز مدت می تواند زمینه ساز ایجاد آسیب های جدی در تارهای صوتی و تغییر صدای فرد شود.

بین فواصل اجرا استراحت کنید. خصوصا اگر زیاد با حنجره خود کار کرده اید خواب تجویز مناسبی است برای افرادی که تمرینات سنگین دارند خواب موثر ولی برای افرادی که تمرین کمی دارند خواب باعث افت بیشتر صدای آنها می شود. لذا در صورت تمرین نداشتن بهتر است چند ساعت قبل از اجرا بیدار ماند تا لااقل حنجره با حرف زدن کمی گرم شود.

قرار داشتن حنجره در معرض تحریک کننده های محیطی، یک عامل شناخته شده در کارکرد بد صدااست.دود، خشکی، آلودگی ها و ذرات آلرژی زا ممکن است باعث گرفتگی صدا، گلو صاف کردن های پی در پی و خستگی صدا شوند.

غذاهای تند و ادویه دار بسیار کم مصرف کنید، زیرا اینگونه غذاها باعث حرکت اسید معده به مری و گلو می شوند.

از مصرف مواد غذایی خلط آور مثل محصولات لبنی، بخصوص در ساعات قبل از خواندن پرهیز کنید.

مصرف زیاد حبوبات، میوه جات و سبزی ها را در برنامه غذایی خود منظور کنید. این مواد غذایی علاوه بر اینکه محتوی ویتامین C، A وE هستند ، همچنین غشای مخاطی گلو را پایدار نگه می دارند.

الکل غشای مخاطی گلو را تحریک و به تارهای صوتی آسیب می رساند.  


 
مختصری از تاریخچه پیدایش موسیقی در ایران
ساعت ۱٠:٥٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/٩/٢٠  کلمات کلیدی: تاریخچه موسیقی ، موسیقی قبل از اسلام ، موسیقی بعد از اسلام ، موسیقی سنتی

مختصری از تاریخچه پیدایش موسیقی در ایران :  

بشر از لحظه تولد با موسیقی زاده شده و می شود، اولین آهنگ و نوای گریه نوزاد قبل از دیدار مادر به او آگاهی می دهد که نوزادش زنده به جهان هستی پا گذاشته و نوزاد با شنیدن طپش های (آوای) قلب مادر آرامش می یابد. بنابراین موسیقی قبل از زبان و گفتار به وجود آمده است.

بشر از ابتدای زندگی مانند حیوانات می زیسته و با صداها و نواهای مختلف با یکدیگر ارتباط برقرار می کردند و همچون حیوانات از گیاهان و میوه های جنگلی و همچنین شکار حیوانات مختلف شب و روز خود را سپری می کرده و خواسته های خود را در مواقع شادی، غم، ترس، پیروزی و احساس خطر با نواهای مختلف به یکدیگر منتقل می کردند.

در آغاز صداهای مختلف در طبیعت بزرگ ترین راهنمای بشر نخستین بوده است. ترنم باران در برگ های درختان و زمین و دریا _ رعد و برق برخاسته از ابرها _ صدای امواج دریا و رودخانه و آبشارها، صدای مختلف بادها _ نواهای مختلف پرندگان و حیوانات همه و همه به آنها الفبای موسیقی و آواها را می آموخت و بشر مانند آنها صداها را تقلید و بازسازی می کرد و تقلید این آواها اولین زبان او بود (زبان موسیقی قبل از الفبای گفتار آغاز شد)

بررسی اشیا و آثار به دست آمده از منطقه بین النهرین نشان می دهد پیشینه موسیقی در فرهنگ بشر به هزاره سوم پیش از میلاد می رسد واژه معرب شده موسیقی از واژه «موزیکم» یونانی و موزیکوس لاتینی گرفته شده که در زبان فارسی، نوا _ آوا _ آهنگ _ ترانه یا سرود گفته می شود

دوره پیش از تاریخ _ دوران کشاورزی بشر در بین النهرین و ایران از هزاران سال پیش از میلاد آغاز شده و انسان به دلیل کار کردن روی زمین و همچنین برای کارهای دسته جمعی در کشاورزی و ساختمان سازی آهنگ ها و نواها برای پیشبرد کار ساخته است. چنانکه موسیقی زبان کار در کشورهای آفریقایی و بین النهرین و هند پدید آمد و بعدها برای خدایان نیز در مصر، یونان، هندوستان آهنگ ها پیشرفت کرد.

پیش از تاریخ در ایران _ در تپه چغازنبیل واقع در ۳۰ کیلومتری جنوب شرقی دزفول و ۹ کیلومتری جنوب خرابه های جندی شاپور (شهر قدیم ساسانی _ استقرارگاه سربازان شاهپور پادشاه ساسانی) که آرامگاه یعقوب لیث صفاری نیز در آن جاست، قطعه گل پخته به اندازه های ۲ در ۵ در ۸ سانتی متر به دست آمد که مربوط به ۳۵۰۰ تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد است و در آن صحنه ای را از یک قایق نشان می دهد که چند نفر در کناره های قایق نشسته اند، یکی مشغول نواختن تنبک و دیگری سرنا و دیگری با دهان باز مشغول خواندن است و یک اسیر دست بسته را در قایق حمل می کنند.

دوره تاریخی در ایران از زمان مادها یا ۷۰۰ سال پیش از میلاد آغاز شده، گرچه از دوره ماد خط نوشتاری به دست نیامده ولی با پیدایش وسایل و ابزار زندگی و نوع بناها در این دوره به خصوص نیایشگاه (معبد) با آتشگاه «نوشی جان» در ۱۲ کیلومتری شمال بروجرد (بین راه همدان به بروجرد) می توان گفت که در این نیایشگاه (آتشگاه) مراسمی انجام و برای خدا یا خدایان علاوه بر دادن هدایا حرکات و نواهایی مانند رقص و موسیقی انجام می شده است.

تاریخ تقریبی این آتشگاه حدود ۶۷۰ تا ۶۵۰ پیش از میلاد است. دوره هخامنشی که حدود ۵۵۰ سال پیش از میلاد مسیح آغاز شده است.

شکوفایی این دوره با مشاهده بنای مشهور تخت جمشید و نقوش برجسته آن و همچنین وسایل و ابزار به دست آمده هرودت درباره مراسم مذهبی ایرانیان می نویسد : ایرانیان باستان برای تقدیم نذر و نیاز به خدا، آتش نمی افرختند و شراب بر آرامگاه ها نمی پاشیدند ولی یکی از موبدان حاضرمی شد و سرودهای مذهبی می خواند.همچنین گزنفون در کتاب خصال کوروش می نویسد، کوروش هنگام حمله به سپاه آشور بنا به عادت خود سرودی آغاز می کرد که همه سپاهیان آن را بخوانند.

آشنایی ما درباره موسیقی و رقص در دوره ساسانی بیشتر از هر دوره دیگر است. همچنین موسیقی دانان و خوانندگان بزرگ مانند باربد _ نکیسا _ رامتین _ بامشاد _ سرکش اکثرا در دربار خسروپرویز ظهور کردند که پایه گذار موسیقی ایران پس از اسلام و حتی بعضی کشورهای اسلامی شدند. مدارک مثبتی نشان می دهد که در زمان ساسانیان موسیقی بسیار غنی بوده و در جامعه مقامی بس شایسته داشته است.هنرمندان دربار ساسانی منزلتی شایسته داشتند. چنانکه در افتتاح پروژه ها، موسیقی دانان هم ردیف فرمانداران از جانب خسروپرویز دعوت می شدند.

دستگاه های منسوب به باربد شامل هفت خسروانی _ سی سحن و سیصد و شصت داستان بوده که با هفت روز هفته و سی روز ماه و سیصد و شصت روز سال مطابقت داشته است.

مثلا کین ایرج _ کین سیاوش _ تخت اردشیر و برخی قدرت خسروپرویز را نمایان می سازد _ باغ شیرین _ باغ شهریار _ تخت تاکدیس و بعضی دیگر ثروت او را به یاد می آورند و در برخی جشن ها و عیدها در فصول مختلف به خصوص فرا رسیدن بهار و نوروز تشریح و توصیف می شدند از آن جمله اند نوروز بزرگ _ گلزار _ سبز بهار _ راه گل _ آرایش خورشید و ماه _ ابهر کوهان _ نوشین لبان _ روشن چراغ _ پالیزبان _ دل انگیزان که در آنها مناظر زیبای طبیعت و نشاط زندگی توصیف شده است.

برخی از این نام ها هنوز در بین گوشه های دستگاه های موسیقی کنونی ایران و ممالک اسلامی یافت می شود مثلا زیرافکند _ نوروز _ نَهفت _ خسروانی و غیره. راست یکی از آنهاست که امروز یکی از دستگاه های موسیقی ایران و عرب و تُرک است.

به نظر می رسد باربد بزرگ ترین آهنگساز زمان خود بوده، نه تنها به سبب توانایی در خلق آهنگ های گوناگون و مهارت در نوازندگی بلکه به سبب تنوع احساساتی که در قطعاتش در شنونده ایجاد می کند.

هنگامی که اسلام بعنوان مذهب مسلط ایران پذیرفته گردید، تصمیم حکمرانان منع کلی موسیقی بود. موسیقی سنتی تا قرن بیستم در دادگاهها نواخته می گردید. در قرون وسطی، موسیقی بصورت مخفیانه نواخته می شد.

اما در زمان عباسیان که به سبک ساسانیان دربار خویش را اداره می کردند، جنبه های دنیوی و غیردینی موسیقی افزایش یافت و موسیقی رونق تازه ای یافت؛ بعضی بزرگان موسیقی این دوران عبارتند از: ابوالفرج اصفهانی، عبدالقادرمراغی، قطب الدین محمود شیرازی، حکیم ابونصر فارابی و صفی الدین ارموی.

موسیقی ایران در دوران صفویه بیشترین ضربه را خورد اما شکل مذهبی آن در قالب تعزیه و نمایش های دراماتیک و نیز توسط نوازندگان و شاعران دوره گرد تداوم یافت.

در دوره دستگاهی که شروع آن از چند سده بعد از ظهور اسلام بوده شاهد آن هستیم که موسیقی ایرانی به بهترین نحوی جمع آوری شده است یعنی از موسیقی نواحی مختلف ایران از خراسان گرفته تا خوزستان به دست آمده و تا کنون نیز حفظ و نگهداری شده است این موسیقی همان موسیقی ردیف ایرانی است.

در دنیای امروزی، موسیقی نقش بسیار مهمی در زندگی انسان ها ایفا می کند در هر کجا که زبانی گویا وجود ندارد، موسیقی حالات را بیان می کند و به بیان دیگر موسیقی وسیع تر از حرف زدن و سخن گفتن است و بهتر می توان گفت که موسیقی زبان بین المللی است.

 


 
← صفحه بعد